rankaar for 15 12 2009
Posted by: egujarati on: તારીખ મહિનો, વર્ષ
ઇન્ટરનૅટ પર વાચેલી એક રસપ્રદ વાર્તા આજે માણીએ. શાળાનાં બાળકોને એકવાર એમના શિક્ષકે કહ્યું કે આવતીકાલે તમે સૌ બટેટાં સાથે લાવજો. અર્થાત્ જે બાળક જેટલા લોકોને નફરત કરતું હોય એણે એટલાં બટેટાં પોતાની સાથે લાવવાનાં. બીજા દિવસે બાળકો આવ્યાં, બટેટાં લઈને. કોઈ બાળક એક બટેટું લાવ્યું તો કોઈક લાવ્યું બે અને અમુક પાસે વળી સાત-આઠ બટેટાં હતાં. શિક્ષકે બાળકોને કહ્યું કે આ બટેટાં મગાવ્યાં છે એ એક પ્રૉજેક્ટનો ભાગ છે અને પ્રૉજેક્ટ પૂરો થાય નહીં ત્યાં સુધી એમણે આ બટેટાં રોજ સાથે લાવવાનાં રહેશે. દિવસો પસાર થવા માંડ્યા. બાળકો રોજ બટેટાં પોતાની સાથે લાવે. ત્રણ-ચાર દિવસમાં જો કે બટેટાં કોહવાવા માંડ્યાં, અમુકમાંથી વળી દુર્ગંધ પણ પ્રસરવા માંડી. બાળકોએ આ વિશે શિક્ષકને ફરિયાદ કરી પણ પ્રૉજેક્ટ પતે નહીં ત્યાં સુધી બટેટાં રોજ સાથે ફેરવવા પડશે એવો સ્પષ્ટ જવાબ શિક્ષકે આપ્યો. દસ-બાર દિઅવ્સે પ્રૉજેક્ટ પત્યો અને શિક્ષકે બાળકોને કહ્યું કે હવે તમે બટેટાં ફેંકી દઈ શકો છો. એ પછીના દિવસે શિક્ષકે બાળકોને કહ્યું, “જે બટેટાં તમે ફેરવ્યાં અને જેના લીધે તમે હેરાન થયા એ તમારા મનમાં કોઈક માટે છુપાયેલી નફરતનાં પ્રતિનિધિ હતાં. આપણા મનમાં જેટલી નફરત વધારે એટલો વધુ બોજ અને એટલી વધુ દુર્ગંધ આપણા જીવન પર ફેલાય. આપણું હ્રદય આપણી નફરતથી હેરાન થાય છે અને તકલીફ ભોગવે છે. મનમાં નફરત જેટલી ઓછી હશે એટલું જીવન મઘમઘતું અને મુક્ત રહેશે. સાવ નાની છતાં અમલમાં મૂકવા જેવી છે આ વાત. નફરત કે દ્વેષ કે પછી ગુસ્સો આપણે કરીએ તો એનો સૌથી વધુ ભાર પણ આપણે જ વેંઢારવો પડે છે. એનાથી બોજ આપણા જ હ્રદયને પડે છે. શા માટે આમ કરીને પોતે જ પોતાના માટે વણજોઈતી સ્થિતિનું નિર્માણ કરવાનું? ચાલો, આ વાર્તાનો બોધ આત્મસાત્ કરી અને સુખી થઈએ.
- કલ્પના જોશી
ગુજ્જુભાઈના રૅકૉર્ડસ કોઈ દિવસ તૂટશે ખરા?
Posted by: egujarati on: તારીખ મહિનો, વર્ષ
ગુજ્જુભાઈના રૅકૉર્ડસ કોઈ દિવસ તૂટશે ખરા?
સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૭ અને આજનો દિવસ બેઉમાં એક અકલ્પનીય સામ્યતા છે. એ સામ્યતા એટલે ગુજરાતી નાટક લગે રહો ગુજ્જુભાઈની અવિરત અને આજ સુધી કોઈ નાટકે જોઈ નથી એવી ઝળહળતી આગેકૂચ. ગુજરાતી નાટકો તો છેલ્લાં દોઢસો વરસથી ભજવાઈ રહ્યાં છે છતાં, ક્યારેય કોઈ નાટક ૫૦૦ પ્રયોગનું સીમાચિન્હ સ્થાપિત કે પાર કરી શક્યું નથી. સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા પ્રૉડક્શનના સર્વપ્રથમ નાટક લગે રહોએ આ મ્હેણું તો ભાંગ્યું જ છે, સાથે જ પોણાછસો પ્રયોગના આંકને આ રવિવારે આંબીને આ નાટક જોતજોતમાં છસો પ્રયોગના સીમાચિહ્નને પણ આંબી લેવાને સજ્જ છે. આ નાટકની સિદ્ધિઓ અને એની ગાથાઓની વાર્તા જો કે અહીં અટકતી નથી. અમુક એવા રૅકૉર્ડ ગુજ્જુભાઈએ ગજવે કર્યાં છે કે એ રૅકૉર્ડ્સ ભવિષ્યમાં કોઈ નાટક તોડી શકશે કે કેમ અને તોડી શકશે તો કેટલાં વરસે એ વિચારવું બુદ્ધિ બહારની બાબત છે એમ કહી શકાય. દાખલા જુઓ: ગુજ્જુભાઈ આપણું પહેલું એવું નાટક છે જે નિર્વિવાદપણે અને આંકડાઓની સાબિતી સાથે માત્ર મુંબઈ કે ગુજરાત નહીં પણ સમગ્ર વિશ્વમાં સુપર ડુપર હિટ સાબિત થયું છે. જે દેશોમાં ગુજરાતી નાટકો નિયમિત ભજવાય છે ત્યાંની ગુજ્જુભાઈએ એક કરતાં વધારે વખત સફર ખેડી છે અને અનેક જગ્યાએ તો આ નાટકથી જ ગુજરાતી નાટકો માટેનું માર્કેટ કાં તો ઉઘડ્યું કાં વિકસ્યું છે. ભાંગવાડીના ભવ્ય દિવસો પછીનું ગુજ્જુભાઈ પ્રથમ એવું નાટક છે જેને સેંકડો (કદાચ હજારો) દર્શકોએ દસ-વીસ અને પચાસ વખત માણ્યું છે. અમદાવાદમાં નોંધાયેલા કિસ્સા તો એવા છે કે આ નાટકના પ્રયોગમાં સિદ્ધાર્થભાઈ એમને આગવી સ્ટાઈલમાં દર્શકો સાથે વાત કરતાં કરતાં એમને પૂછી પણ નાખે કે કેટલીવાર અને હૉલમાંથી અવાજો સંભળાવા માંડે, કોઈક કહે ચાલીસમી વાર તો કોઈક કહે પાંસઠમી વાર! સતત અને ખૂબ જ બહોળી સંખ્યામાં હાઉસ ફુલ અને એડવાન્સ પૅક શોની જે વણઝાર ગુજ્જુભાઈએ સર્જી છે એ અજેય અને અદભુત છે. દેશ-દુનિયાની અનેક સંસ્થાઓએ કદાચ એમના ઈતિહાસમાં પહેલ્લે જ વાર જો કોઈ એક નાટકના શૉ બબ્બે કે ત્રણ-ત્રણ વખત રાખ્યા હોય તો એ નાટક પણ ગુજ્જુભાઈ જ. હાસ્યની અનરાધાર વર્શા કરતા આ નાટકમાં સરળ મુદ્દાની જે સુંદર અને પારિવારિક રજૂઆત થઈ છે એણે સૌનાં મન મોહી લીધાં છે. રાંદેરિયાના દરેક નાટકની જેમ ગુજ્જુભાઈ પણ ઉપદેશાત્મક થયા વિના અનેક સચોટ વાતો દર્શકોને કહી જાય છે. એટલે જ તો, છઠ્ઠી સૅન્ચુરી મારવા તરફ રોફભેર ધસતું આ નાટક હજી અનેક પ્રયોગ ભજવશે અને અનેક નવાં કીર્તિમાન પણ સ્થાપશે એ વાતની સૌને ખાતરી છે. ટૂંકમાં, કરોડો ગુજરાતીઓ જાણે એક સાથે કહી રહ્યા છે, લગે રહો સિદ્ધાર્થભાઈ!
(As published in MUMBAI SAMCHAR, Asia’s oldest newspaper)
rankaar for 14 12 2009
Posted by: egujarati on: તારીખ મહિનો, વર્ષ
રણકાર
એ બે વચ્ચે કામકાજનો સંબંધ નહીં, છતાં બેઉ મળતા. લન્ચ ટાઈમ બેઉનો સરખો અને જમ્યા પછી ઑફિસેથી નીકળીને બેઉ જ્યુસવાળા પાસે મળે. બેઉની ઑફિસની લગભગ વચમાં હતો આ જ્યુસવાળો અને ત્યાં મળતાં મળતાં થી દોસ્તી. આખા દિવસ દરમિયાન જેટલું બેઉ ઑફિસમાં નહીં બોલતા એટલું જ્યુસવાળા પાસે મળીને ૧૫-૨૦ મિનિટમાં બોલી લેતાં. મનમેળની કમાલ તો આવી જ હોય. આમ બોલકા લોકો અણગમતી કંપનીમાં મૂંગામતર થઈ જાય અને આમ સાવ શાંત લોકો યોગ્ય સંગાથ મળતા જ બોલકા થઈ જાય. માણસનું બોલકા થવું, બડબડિયા નહીં પણ મનની વાત સુસ્પષ્ટપણે બોલી શકે એટલા બોલકા થવું એ અનિવાર્યતા છે. પેલા બેઉને પણ રોજની આ થોડી મિનિટો આખા દિવસની એનર્જી પૂરી પાડનારી સાબિત થવા માંડી. એમની કાર્યક્ષમતા અને કામ પ્રત્યેનો આનંદ બેઉમાં વૄદ્ધિ થઈ. કોઈને પણ જો રાજી અને કામઢા અને પોતીકા કરી દેવા હોય તો એક વાત યાદ રાખવી, આપણા સંગાથમાં એ વ્યક્તિને હળવાશ અનુભવાવી જોઈએ. બોજ વિનાની, ભય અને ચિંતા વિનાની હળવાશ. “બોલો શું કામ છે…” એવું બોલીને વાતાવરણ તંગ થાય પણ જેને કશુંક કહેવું કે કામ કરાવવું હોય એ પોતે જ કહી શકે કે આ કામ છે ત્યારે રંગ રહી જાય. આપણે પોતે જ્યાં કોઈ અકળામણ વિના મન મોકળું કરી શકતા હોઈએ એ સંબંધને ચાહતા હોઈએ તો બીજા લોકો પણ આપણને મળે ત્યારે શું અપેક્ષા રાખે એ સમજવું સાવ સહેલું નથી? આજે જરા એ વિચારજો કે દિવસભરમાં કેટલા લોકોને મળીને તમે અકળાઓ છો અને કેટલા લોકો તમને મળીને અજંપો અનુભવે છે. પછી પોતે આ બીમારીનો ઈલાજ કરનારા ડૉક્ટર બનો અને એટલું કરો કે તરત કાં તો થોડા સમયમાં આ બીમારી જડમૂળથી જતી રહે. જે તાજગી અને આનંદ એના પછી અનુભવાશે એનું વર્નન અહીં શક્ય નથી. એ તો માત્ર માણવાની બાબત છે.
- કલ્પના જોશી
talent beyond belief
Posted by: egujarati on: તારીખ મહિનો, વર્ષ
ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફ: ક્લ્યાણજીભાઈનું સપનું સાકાર થયું
ભવ્યતા કોને કહેવાય? અભૂતપૂર્વ અને સર્વોત્કૄષ્ટ નાટ્યકૄતિ કોને કહેવાય? ગુરુકુલ ઍકેડેમી ઑફ આર્ટ ઍન્ડ પરફોર્મન્સના નેજા હેઠળ રજૂ થયેલો તરોતાજા મ્યુઝિકલ શૉ નામે ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફ જોજો. અરે હા, બાલબચ્ચા, મિત્રો, સ્નેહીઓ… સૌને સાથે લઈને જોજો. જવલ્લે જ જે સર્જાય છે અને જે માણવા મળે છે એવો છે અ મ્યુઝિકલ શૉ. કિવદંલી સમ ગુજરાતી સંગીતકાર બેલડી કલ્યાણજી-આણંદજી ફૅમ કલ્યાણજીભાઈના સપના જેવો, એમના સફળ સંગીતકાર દીકરા વીજુ શાહના મર્ગદર્શન હેઠળ આકાર પામેલો, કૉરિયોગ્રાફર, ડિઝાઈનર અને ડિરેક્ટર હિતેન ગાલા સર્જિત ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફ એટલે ગુજરાતીઓની છાતી ગજગજ ફુલાવે એવો મૅગા મ્યુઝિકલ શૉ.
સાંઈઠ જેટલાં નાનાં બાળકો આ મ્યુઝિકલ શૉમાં ગીત, સંગીત, સંચાલન સહિત દર્શકોને હાઈ-ક્લાસ મનોરંજન પીરસવાની જવાબદારી એટલી ઉત્કૄષ્ટ રીતે નિભાવે છે કે જોનારને આ શૉ સામે રિયાલિટી શૉથી માંડી દરેક મનોરંજન મોળા લાગે. ખાસ તો એટલે કે રિયાલિટી શૉમાં આપણે બાળકોને અદભુત ગાયકી કરતાં જોઈએ છીએ પણ બાળકોને સંગીત પીરસતાં જોવાનો અવસર તો ક્યાંય મળતો નથી. ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફમાં નાનાં બાળકો ગીતો ગાવા ઉપરાંત દરેક મ્યુઝિકલ ઈન્સ્ટ્રુમૅન્ટ જાતે વગાડે છે. મંચ પર કોઈ પુખ્ત માણસ નથી અને બાળકો જાતે-પંડે જ આખા શૉને કમાલની નિપુણતા સાથે ચલાવે છે, અને ઝળહળાવે છે! હિતેન ગાલાએ ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફનું સર્જન કરીને એક વાત સિદ્ધ કરી દીધી છે કે જેની પાસે કલ્પનાશક્તિ છે એ માણસ ધારે તો એવો શૉ પણ સર્જી શકે છે જે અશક્ય લાગે. અને એમણે બીજી વાત એ સાબિત કરી દીધી છે કે નાનાં બાળકોમાં પ્રતિભાનો જે અખૂટ ભંડાર છે એને પારખવા માટે મોટેરાઓ પાસે દ્રષ્ટિ હોવી જોઈએ, એ પ્રતિભાને ખીલવવા માએ મહેનત કરવાની તૈયારી હોવી જોઈએ.
ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફમાં કંઈ બાબત સારે છે અને કંઈ નહીં એ વર્ણવવું પણ બહુ જ અઘરું છે. એક જ વાક્યમાં જો સૌથી પહેલા કહી દઈએ તો રંગભૂમિએ આવો ભવ્ય, ખર્ચાળ અને ભરપૂર મનોરંજક શૉ ખરેખર આ પહેલાં ક્યારેય જોયો નથી. ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફની મંચસજ્જા આંખોને ચકળવકળ કરી નાખે એટલી અસાધારણ છે. મંચની ઓછી જગ્યાનો આટલો કમાલ ઉપયોગ થઈ શકે છે અને આવો પણ સૅટ હોઈ શકે છે એ જાણવા માટે એકવાર આ શૉ જોવો જ પડે. એટલી જ અદભુત છે શૉની લાઈટિંગ અને શૉનો ભપકો. સાંઈઠ બાળકો મંચ ગજવતાં હોય ત્યારે આ બધાનો સહિયારો જાદુ આ શૉ માણવાના આનંદને અનેકગણો વધારી નાખે છે. ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફ અમુક એવાં મોંઘાં ઈલૅક્ટ્રોનિક ઉપકરણોનો પણ ઉપયોગ કરાયો છે જે આજ સુધી બીજા કોઈ શૉમાં કોઈએ વાપરવાની હિંમત કરી નથી. એ માટે પણ એના સર્જકોને દાદ આપવી પડે કે દર્શકોને સર્વશ્રેષ્ઠ આપવા માટે એમણે ક્યાંય, કોઈ બાંધછોડ કરી નથી.
વરસો પહેલાં કલ્યાણજીભાઈએ સપનું જોયું હતું કે એક દિવસ એવો મ્યુઝિકલ શૉ બનવવો છે જેમાં માત્ર અને માત્ર બાળકો જ બધી કળા પીરસતાં હોય. હિતેન ગાલાએ એમના ગુરુ અને આખી દુનિયાના લાડકા કલ્યાણજીભાઈનું સપનું હવે સાકાર કરી બતાવ્યું છે અને દર્શકોને એક એવા શૉની ભેટ આપી છે જે એમન્ના સ્મૄતિપટ પર વરસો સુધી રાજ કરશે. હિતેન ગાલાએ નાનાં બાળકોને તૈયાર કરવા માટે, એમની પ્રતિભાને સર્વોચ્ચ ઊંચાઈએ લઈ જવા માટે આ શૉની પૂર્વતૈયારી અને એનાં રિહર્સલ્સ પાછળ એક વરસથી વધુ સમય વિતાવ્યો છે. એક મહિનાથી વધુ તો એના ગ્રાન્ડ રિહર્સલ્સ ચાલ્યાં જે પોતાનામાં એક રૅકોર્ડ છે. કલાકાર-કસબીઓ મળીને ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફમાં સવાસો માણસોનો કાફલો છે જે વળી અલગ રૅકોર્ડ!
દરેક માબાપે એમનાં સંતાનોને જે અચૂક બતાવવો પડે એવો મ્યુઝિકલ શૉ છે ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફ. અને આ શૉની સૌથી મોટી સિદ્ધિ એ છે કે એ નાનાં બાળકોથી માંડીને વયોવૄદ્ધને પણ અભિપ્રેત કરી દે છે. મનોરંજનની એક જ ભાષા હોય છે અને એ ભાષા થકી એણે દર્શકોનાં દિલ જીતવાનાં હોય છે. ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફમાં ગીત-સંગીતના સથવારે એ ભાષા સાંઈઠથી વધુ બાળકો અત્યંત આગવી રીતે બોલે છે અને દર્શકોને પોતીકા કરી લે છે. એકવાર આ શૉ જોયા પછી એ વાત પણ નક્કી કે દર્શકોને આ શૉ વારંવાર પાછા જોવાની લાલચ થતી જ રહેવાની. અને એ લાલચને બેશક ન્યાય આપજો. જેટલી વાર મન થાય એટલી વાર ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફ જોજો અને દરેકેદરેક ગુજરાતીને કહેજો, “બૉસ, ટૅલેન્ટ બિયૉન્ડ બિલિફ શૉ જોયો? નથી જોયો તો શું જોયું તમે લાઈફમાં?”
- (as published in Mumbai Samchar, Asia’s oldest newspaper)
સંજય વિ. શાહ
મુંબઈ નિવાસી નાટ્યલેખક, ટીવી સિરિયલ લેખક, કવિ, પત્રકાર અને વિચારકના આપ સૌને વિનમ્ર નમસ્કાર!
તાજા પ્રતિભાવ